پوريا ناظمی

منابعی برای کلاس رصد ماه و سیارات

در جلسه کلاس نجوم رصدی ماه و سیارات تعدادی وب سایت را نام بردم که چون خیلی سریع بود دوباره اینجا می گذارم البته این فهرست کاملی نیست و به مرور تکمیل خواهم کرد.

وب سایت آلمناک رصدخانه نیروهی دریایی آمریکا : http://asa.usno.navy.mil

وب سایت های مفیدی در باره ماه:

یکی از زیر مجموعه های باغ وحش کیهانی که به شما امکان می دهد در جستجو و تعیین دوباره گودال های ماه بر مبنای تصاویر مدار گرد اکتشافی ماه LRO را می دهد: ‌http://www.moonzoo.org

اختفاهای ماه : ‌http://www.lunar-occultations.com/entersite.htm

اختفاها: http://www.occultations.org

نرم افزار لیونار فاز ،‌برای برنامه ریزی رصدهای شب به شب ماه :‌http://lunarphasepro.nightskyobserver.com

راهنمای رصد اجرام خرد http://www.cfa.harvard.edu/iau/info/Astrometry.html

وب سایت جامعی در باره رویدادهای آسمان شب و از جمله وضع سیارات و ماه :‌http://www.calsky.com

نرم افزار جالبی برای بررسی و رصد ماه با قابلیت دانلود رایگان : ‌http://www.ap-i.net/avl/en/start

روش تعیین ارتفاع کوه های ماه از روی سایه آنها:

 http://www.tass-survey.org/classes/phys236/moon_mount/moon_mount.html

تعیین ارتفاع کوه های ماه در پروژه CLEA:

http://www3.gettysburg.edu/~marschal/clea/lunarlab.html

با تشکر از ندا مبرا که لینکهای زیر را یادآوری کرد

www.lpl.arizona.edu/aplo/
(association of lunar and planetary observe)

SENL va SEMl ( solar eclipse a lunar eclipse newsletter)

www.amsky.cjb.net
(online magazine for amateur astronomy)

 



ماه ما

5 شهریور هم گذشت. می خواستم بنویسم به خیری و خوشی اما آخرین دقایق جمعه اجازه نداد این جمله را بنویسم اگرچه افسانه دومین ماه شهریور شاید برای یک سال رهایمان کرد اما در آخرین دقایق روز جمعه زمین لرزه ای در نزدیکی دامغان رخ داد و جان چند نفر از هموطنانمان را گرفت. برای آنهایی که در تهران زلزله را درک کردند زنگ خطری بود. خیلی ها به خیابان آمدند و زنگ های تلفن پر شور تر از زمانی که ببرای جستجوی ماه دوم در آسمان به صدا در می آمد به صدا در آمد. همه نگران از اینکه نکند پیش لرزه ای بر لرزه افسانه ای تهران باشد و  شاید وقتی فهمیدند لرزه در دامغان آمده است کمی آرام گرفتند. اما چه فرقی می کند لرزه تهران را لرزاند یا صد دروازه کهن را ترس ما از زمین لرزه ترس از ناشناخته نیست اتفاقا ترس از پدیده ای شناخته شده است و عجیب اینکه فکر می کنم بین این ماه دوم کذایی و این لرزه ای که بیایید دعا کنیم هیچ گاه تهران را نلرزاند رابطه ای است.

در هر دو این موارد همه ما می دانیم اصل داستان چیست همه ما خبر این دو را شنیده ایم یکی دروغ است و دیگری روزی به حقیقت خواهد پیوست. در یکی با آنکه منابع در اختیارمان است و اندکی کنجکاوی و اندکی تفکر می تواند جلوی دروغی به بزرگی ماه شب 14 را بگیرد چشم برآن می بندیم و دل بر شنیده ای نا مطمئن خوش می کنیم و حتی دیگران را متهم می کنیم که حالا بگذار وقتی دو ماه را در آسمان دیدی خواهی فهمید که این پیش بینی ها به درد نمی خورد. در دیگری هم می دانیم داستان چیست می دانیم خطر کجا است و این بار اتفاقا همه می دانند باید چه کار کنند اما باز هم چشمهایمان را می بندیم . همه مسولیت را به گردن دیگری می اندازیم و و امیدوار می نشینیم در هر دو این داستان های بسیار متفاوت فاصله میان دانستن و عمل و اعتقاد به دانسته است که مصیبت می سازد. مهم نیست چند بار از ضرورت رعایت مقرارت پایداری ساختمان در برابر زلزله بگوییم یا چند بار مقاله در رد افسانه 5 شهریور بنویسیم  تا وقتی شکاف میان دانستن واقعیت و عمل به دانسته ها پر نشود - اگر فرض را بر این بگذاریم که شکاف میان جهل و دانایی را پر کرده باشیم - این داستان ها ادامه می یابد.

بگذریم 

شماره جدید ماهنامه نجوم منتشر شده است هنوز نسخه چاپ شده اش را ندیدم اما پرونده مفصلی در باره نجوم در رسانه ای به نام تلوزیون دارد. تعداد زیادی از یادداشت های خواندنی از افرادی چون مایک سیمونز (رییس منجمان بدون مرز)، یونس بخشی (منجم افغانی که برنامه تلوزیونی نجومی در کابل به راه انداخت) ، آقای عبدالرشیدی ، مجری باسابقه تلوزیون که مدتی هم مجری آسمان شب بود و اجرای بی نظیرش به ویژه در برنامه گذر زهره و کسوف جنوبگان و همینطور کسوف سال 1378 به یاد علاقمندان مانده است، محسن شادمهری، ستاره شناس ایرانی که مدتها قبل در سیمای خراسان برنامه نجومی داشت ، محمدرضا نوروزی از کارشناسان آسمان شب و بابک امین تفرشی ، دکتر رضا منصوری، فواد صفاریان پور و برخی دیگر در این شماره آماده است.

همچنین 3 گفتگوی اختصاصی یکی با سیاوش صفاریان پور در باره شکل گیری، پشت پرده و نقدهایی که به آسمان شب وارد می شود انجام شده است. مصاحبه ای که شاید به برخی از سوال های مخاطبان این برنامه پاسخ دهد. دیگری مصاحبه ای است که سیاوش صفاریان برای ماهنامه نجوم با یکی از چهره های ارزشمند برنامه سازی علمی در ایران یعنی دکتر اسماعیل میرفخرایی انجام داده است. گفتگویی که در آن میرفخرایی از داستان های شروع برنامه سازی علمی در تلوزیون ایران که عمری هم اندازه خود این رسانه دارد تا پخش برنامه فرود بر ماه می گوید. اما مصاحبه سوم که کار بابک امین تفرشی است شاید یکی از مهمترین مصاحبه ها یی است که در سال های اخیر در نجوم منتشر می شود. گفتگو یا چهره ای افسانه ای در نجوم و ترویج نجوم. بابک امین تفرشی در سفر خود به انگلستان با سر پاتریک مور، سازنده برنامه آسمان در شب بی بی سی و یکی از فعال ترین افراد در جامعه نجوم جهان صحبت کرده است. گفتگویی که خواندن آن هیجان انگیز خواهد بود. همچنین تعداد زیادی یادداشت ومقاله در باره این موضوع و موضوعات دیگر در این شماره آمده است.

اما نجوم با انتشار این شماره در آستانه بیستمین سالگرد انتشارش و در آستانه شماره 200 خود قرار گرفت. البته اگر کمی حساب و کتاب کنید می بینید که این تصادفی است که شماره 200 همزمان شده است با آغاز بیستمین سال انتشار - به دلیل اینکه نجوم چند باری 2 شماره یکی منتشر شد این تقارن پدید آمده است . 

اینکه مجله ای در ایران 200 شماره دوام بیاورد اتفاق خجسته ای است و چه خوب که نجوم توانست چنین کند. شماره بعد جشن نامه ای بر آغاز بیستمین سال انتشار و دویستمین شماره خواهد بود.

اما در این مدت مجله دیگری هم منتشر شده است و به جای شماره دویست شماره 2 آن در دسترس قرار گرفته است. مجله ای که امیدهای زیادی به آن می رود. مجله ای انلاین با موضوعی بسیار مهم. آنهایی که آکادمی فانتزی را می شناسند می دانند که گرداننده های این آکادمی مدتها است که وب سایت فانتزی و آکادمی و چند تا اسم سخت دیگر را راه انداخته اند و سعی در معرفی ادبیات فانتزی و علمی - تخیلی به مردم دارند. انصافا هم سایت پر مطلب و خوبی است

حالا این گروه در تغییراتی جدید شروع به انتشار مجله ای با نام موقت آکادمی فانتزی و با توضیح مجله بر خط ادبیات گمانه زن کرده اند. فانتزی و علمی - تخیلی را شاید بسیاری برای بچه ها و کم اهمیت ارزیابی کنند اما من نمی توانم تصور کنم جهان بدون الهام هایی که از ذهن های پیشرو می گیرد ، بدون تخیل و بدون تلاش برای ترسیم آینده در علمی -تخیلی چگونه جایی خواهد بود.

ارزش این گروه آن است که در تلاشند تا بخشی از ادبیات را به مردم معرفی کنند که ثابت کرده است تا چه حد می تواند خواننده داشته باشد و تا چه حد می تواند الهام بخشد و منظورم در جهان نیست بلکه همین ایران خودمان را می گویم همسن و سال های من دوران طلایی علمی - تخیلی را به یاد می آورند که به جرات ماهی 3 یا 4 کتاب جدید از نوشته های آرتور سی کلارک و آسیموف و دیگران منتشر می شد و با چه سرعتی مردم آنها را می خریدند و می خواندند.  آن دوره اثر الهام بخش خود را گذاشت. 

باید امیدوار بود که این دوره تکرار شود و امیدوارم کار این دوستان آغاز گر احیای علمی - تخیلی و فانتزی (یا همون که خودشون می گویند ادبیات گمانه زن ) در ایران باشد. می توانید نسخه PDF شماره 2 را از اینجا دانلود کنید و یا به سایت آکادمی سر بزنید. امیدورام به زودی امکان انتشار کاغذی این مجله و از آن مهمتر شرایط دوام و پایداری آن فراهم شود.