پوريا ناظمی

پایان دوره همکاری در نسخه چاپی جام جم

دیروز سرانجام دوره همکاری ام با نسخه چاپی روزنامه جام جم به پایان رسید. جام جم اولین و تنها روزنامه ای بود که همکاری حرفه ای با آن داشتم. در ابتدا و در زمانی که خانم طباطبایی و از طریق دوستم ذوالفقار دانشی نسب، به جام جم معرفی شدم اون موقع قرار بود روزنامه ستونی به نام جام دانش راه بیاندازد که به طور خلاصه اخبار علمی روز را جمع آوری کرده و در صفحه اول پوشش دهد و دوستان آن موقع من را پیشنهاد کرده بودند که احتمالا به دلیل همکاری من با ماهنامه نجوم بود. نجوم هم در واقع اولین و تنها مجله ای بود که تقریبا به طور مداوم با آن همکاری داشته ام. اولین بار در آخر دوره های درسی ام در مشهد بود که بابک امین تفرشی، تماس گرفت و پیشنهاد همکاری را داد و بدین ترتیب پس از بازگشت از مشهد عملا همکاری ام با مجله را آغاز کردم.

در جام جم مدت ها هر روز به دفتر روزنامه می رفتم و خبرها را چک می کردم ، انبوهی خبر را در می آوردم و به دبیرمان می دادم تا پس از تایید 4، 5 تای آنها بلافاصله ترجمه ای از  خبرها را آماده کرده و تحویل دهم. پس از مدتی برای کاشف شروع به نوشتن کردم و بعد صفحات روزنامه.

زمان آقای جدی نیا و خانم عاکفیان هم به همکاری حق التحریریم ادامه دادم تا اینکه در دوره خانم عاکفیان قراردادم بسته شد و چندی بعد و بعد از رفتن خانم عاکفیان، دبیر گروه شدم که تا دیروز ادامه داشت.

در جام جم فرصت کار کردن با گروهی از روزنامه نگارهای حرفه ای و خوب کشور را داشتم و البته این شانس را داشتم که همیشه مدیران از بخش علمی روزنامه حمایت کردند.

کارهای متفاوتی انجام شد. شاید بهترین کاری که در آن دوره انجام دادیم این بود که از ترجمه کننده صرف خبرهای روز دنیا وارد فضا تولید شویم. وقتی اتفاقی می افتاد با مسولان و افراد ذی ربط تماس می گرفتیم و گفتگو هایی را با آنها به صورت تلفنی یا اینترنتی انجام می دادیم . در دوره ای،  تقریبا هر هفته یکی ، دو و حتی 3 گفتگوی اختصاصی در صفحات دانش چاپ می شد  متاسفانه بعد از مدتی این روند رو به کاهش گذاشت ولی ثمره خود را داشت و این ارتباطات جا افتاد.

ضمیمه سیب را هم در این مدت راه انداختیم که در حقیقت جایگزینی بر دو هفته نامه پر خواننده پیشین یعنی کاشف و حکیم بود که مدتی تعطیل شده بودند و به این ترتیب دوباره بازگشتند. پس از 2 سال وقتی دیدم مدیریت همزمان سیب و صفحه به هر دو آسیب می زند داوطلبانه مدیریت سیب را به دوست و همکار خوبم بهاره صفوی منتقل کردم.

بعضی از مقالاتی که ما کار کردیم ، روزنامه را در رده نخستین روزنامه هایی قرار می داد که موضوعی مهم را مورد پوشش قرار دادند. گفتگو و گزارش کامل و دنباله داری که از کشف گونه جدیدی از انسان در روزنامه به چاپ رسید، گفتگویی مفصل با فیروز نادری، پوشش روز به روز سفر انوشه انصاری به فضا، گزارش روز به روز سفر بابک امین تفرشی و حمید خداشناس به قطب جنوب برای رصد کسوف ، انتشار ویژه نامه آغاز سال جهانی نجوم و انبوهی گفتگوی اختصاصی و گزارش های تحلیلی از وضع علمی در ایران و خارج از کشور حاصل این دوره بوده است. شاید چند تا از معدود گزارش های تحقیقی حوزه علم در سال های اخیر در این دوره منتشر شدند.

نمی دانم چقدر این نزدیک به 10 سالی که در روزنامه جام جم و عملا فضای حرفه ای روزنامه نگاری بوده ام مفید بوده است و آیا دست آوردی برای جامعه ما و جامعه مطبوعاتی داشته یا نه ولی با همه مشکلات سعی کردم اصول را رعایت کنم. همیشه موفق نبودم ولی سعی میکردیم و سعی می کردیم خبر دروع به مردم ندهیم. خبر اشتباه را جلویش را بگیریم و تا جایی که امکاناتمان اجازه می داد فضای خشک علم را برای مردم به فضایی مفرح تبدیل کنیم و هر لحظه یاد بگیریم. به همین دلیل گروه علمی جام جم امروز یکی از کامل ترین بانک های نشریات علمی – نسخه های چاپی و الکترونیکی – را دارد. اکنون هم خوشحالم که سعیم را کرده ام.

 هیچگاه از اعتبار جام جم برای کارهای دیگرم استفاده نکردم و سعی کردم همیشه با این وسوسه که کار را به خوبی می شناسم مقابله کنم و اجازه بدهم یادگیری هایم ادامه پیدا کند.

به هرحال خوب و بد این دوره تمام شد.

دیروز رسما سکان گروه دانش را به دوست خوبم آقای شهرام یزدان پناه سپردم و آمدم بیرون. البته هنوز ارتباطم با جام جم برقرار است و از فردا، به طور رسمی تری بخشی از صفحه دانش آنلاین روزنامه جام جم در اختیار من خواهد بود که اخبار علمی را در آن صفحه پوشش دهم . البته فقط درباره خبرهایی مسولیت خواهم داشت که در این صفحه با امضای من منتشر شود .

پایان این دوره که مانند هر دوره کاری دیگری پر از خاطرات شیرین و تلخی بود، برایم احساس نوعی خلا را به همراه دارد. با همه بی نظمی هایم به دیدن دوستان جام جم و حرف زدن های گاه و بیگاه با ایشان دلخوش بودم. امیدوارم اما در این رفتن هم خیری باشد و روزنامه با مدیریت شهرام یزدان پناه در گروه دانش بتواند راه جدید و موفقتری را در پیش بگیرد.

چندی پیش نوشته بودم چیزهای اندکی وجود دارد که دلبسته آنها باشم. یکی از آنها فضای نجوم کشور بود که با استعفایم از شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران در اعتراض به روندهایی که مانع رونق گرفتن درست فعالیتهای نجومی و لذت بردن مردم و منجمان آماتور از زیبایی های آسمان می شد، شاید باعث تغییری شوم که البته این گونه نشد. به هر حال کاری بود که فکر می کردم و هنوز هم فکر می کنم کار درستی بود. انتظار خاصی هم نداشتم که الان گله کنم چرا هیچ واکنشی از آن کار ندیدم یا اینکه مثلا حتی با وجود چندین دوره داوری در رقابت های مسیه و اینکه پیشنهاد رقابت صوفی را مطرح کردم و دو دوره ای هم با کمک دوستان در برگزاری اش نقش داشتم و با وجود  اینکه در دورانی که چندان توجهی به چنین برنامه هایی نبود ، در جام جم این رقابت را معرفی کردیم و گزارش هایش را منتشر ساختیم ، چرا هیچ کس حتی به تعارفی دعوت نکرد تا در آخرین دوره رقابت مسیه حضور داشته باشم و حداقل در قامت همان خبرنگار آن را پوشش دهم.

برنامه آسمان شب و حضورم در برنامه های رادیو و تلوزیون دلخوشی دیگری بود که آن را هم چند سالی است بنا بر مصالحی کنار گذاشته ام  و اینک از آخرین دلخوشی حقیقی ام هم کناره گرفته ام (که این بار به دلیل تغییری بود که در وضع زندگیم در حال رخ دادن است). البته به قول نیما باید از چیزی کاست تا بر چیزی افزود و من امیدوارم این افزودن شامل حال من و روزنامه همزمان باشد.

خلاصه همه این ها را نوشتم تا از همه استادانم ، مدیرانم و دوستانم در جام جم تشکر و ازآنها – حداقل بابت همکاری در بخش چاپی روزنامه – خداحافظی کنم و از آنها بابت همه کمک ها، راهنمایی ها و حمایت هایشان از من و صفحه تشکر کنم. امیدوارم همیشه موفق و پیشرو باشند.

 

 


نکاتی در باره ماه گرفتگی امشب

 

امشب مردم نیمی از سیاره زمین، شاهد پدیده نجومی نسبتا نادری هستند. ماه گرفتگی ها اگرچه پدیده چندان غریبی به شمار نمی آیند و بسیاری ازمردم بارها آن ها  را دیده اند اما گرفت امشب ماه دارای ویژگی هایی است که آن را به نسبت خاص می کند. ماه امشب تقریبا در امتداد مستقیم راستای زمین خورشید عبور می کند و بدین ترتیب مدت زمان گرفت کامل – زمانی که ماه کاملا تیره شده است – بسیار طولانی است. ماه حدود 100 دقیقه در حالت گرفت کامل باقی خواهد ماند... ادامه 

 

 


میزبان های احتمالی مریخ نورد بعدی ناسا مشخص شدند

 

مقامات ناسا در حال آخرین بررسی ها برای تعیین مقصد نهایی مریخ نورد کریوسیتی (Curiosity) یا کنجکاوی هستند. مریخ نوردی که قرار است در ماه نوامبر امسال سفرش را به مقصد مریخ آغاز کند تا میراث دار دو قلوهای افسانهای مریخ نور، روح و فرصت (اسپریت و اپورچینیتی ) باشد.

دانشمندان این طرح در حال حاضربا بررسی فهرست نامزدهای اولیه مکان هایی که برای فرود این مریخ نورد پیشنهاد شده بود تعداد آنها را به 4 موردکاهش داده اند تا سرانجام مقامات ارشد ناسا از بین این 4 گزینه مقصد نهایی کریوسیتی را تعیین کنند.... ادامه 

 


سایوز به مدار رفت

 

در حالیکه تاریکی صحرای قزاقستان را در بر گرفته بود، ساعتی پیش، موشک فضایی سایوز به همراه 3 فضانورد همراه خود به مقصد ایستگاه بین المللی فضایی، زمین را ترک کرد.

خدمه جدید ایستگاه فضایی که همراه با این کپسول روسی عازم ایستگاه فضایی شدند  را کیهان نورد روسی، سرگوی ولکوف، میکاییل فوزوم از ناسا و ساتوشی فوروکاوا ی ژاپنی تشکیل می دادند. این فضا نوردان باید پیش از رسیدن به ایستگاه فضایی دو روز را در کپسول سایوز سپری کنند تا به آرامی به ایستگاه نزدیک شده و وارد سازه ای فضایی شوند که تا نیمه ماه نوامبر منزل انها خواهد بود... ادامه

در همین حال ناسا تصاویری که خدمه سابق شاتل فضایی هنگام ترک ایستگاه بین المللی فضایی از این ایستگاه در حال اتصال به شاتل فضایی ایندیور تهیه کرده بودند را منتشر کردند که می تواندی در اینجا ببینید

 


تابستانها از این هم گرمتر می شوند

جام جم آنلاین: این روز ها بسیاری از شهرهای ایران روز های گرمی را تجربه می کنند. تابستانی گرم و داغ. البته تابستان ها همیشه روزهای گرمی را داشته اند که فعالیت های بیرون از خانه را برای مردم، چند روزی دشوار می کرده اند، اما به نظر می رسد روند روزهای گرم سال در حال افزایش است و تابستان های گرم تری را این سال ها تجربه می کنیم.

این موضوع تنها مربوط به کشور ما نیست. بر اساس گزارشی که به تازگی منتشر شده است، گروهی از محققان اعلام کرده اند این احتمال وجود دارد که در طی 20 تا 60 سال آینده نواحی استوایی و نیمکره شمالی شاهد افزایش بی بازگشت دمای هوا در تابستان ها باشند... ادامه


نشانه های آلودگی هوای دوره باستان در مومیایی ها

جام جم آنلاین: بررسی مومیایی های باستانی نشان از وجود ذرات معلق و آلاینده ای در ریه های آنها دارند که عموما به دوران پس از صنعتی مربوط می شوندبررسی هایی که اخیر برروی بازمانده ریه های 15 مومیایی که از جمله مومیایی های یک کاهن و یک شخص والا مقام مصر باستان را شامل می شد نشان از آن دارد که شاید مصریان باستان نیز در معرض آلودگی هوا واقع شده باشند.

 

ذرات میکروسکوپی که از ریه این مومیایی ها خارج شده است عامل برخی از بیماری های امروزین تلقی می شود. بیماری هایی نظیر نارسایی های قلبی و ریوی و سرطان. این ذرات را عموما مربوط به فعالیت های دوران پسا صنعتی بشر می دانند که در اثر فعالیت هایی نظیر استفاده لجام گسیخته از سوخت های فسیلی آزاد شده و وارد هوا می شوند.

اما پس از  آنکه یکی از دانشجویان دوره دکترای مرکز زیست پزشکی مصرشناسی در دانشگاه منچستر به نام راجر مونت گومری، گزارش هایی مبنی بر پیدا شدن چنین ذراتی در بافت های برخی از مومیایی ها شنید تصمیم گرفت با دقت بیشتری این مساله را مورد کاوش قرار دهد و بدین ترتیب برای نخستین بار به جستجوی این ذرات در ریههای مومیایی های مختلف پرداخت... ادامه 

 


تشکر از همه دوستان

خیلی ها دل خوشی از روز تولدشان ندارند و از یادآوری این روز چندان خوشحال نمی شوند. شاید به این دلیل که به یاد می آورند زمان در حال گذر و فرصت ها رو به اتمام است. اما به هر حال چه به یاد داشته باشیم و چه نه تغییری در گردش زمین به دور خورشید ایجاد نمی شود و سیاره ما با همان سرعت ستاره مادرش را دور می زند. بعید هم هست که راهی باشد که گذر آن را کند کرد. آوردن یک سیاهچاله نزدیک زمین و تند کردن سرعت چرخش زمین به دور خورشید در حد مقایسه با سرعت نور هم اگر حتی امکان پذیر باشد به زحمتش نمی ارزد. بالاخره سرعت زندگی خودمان هم در «آ صورت کم می شود چیز زیادی گیرمان نمی آید آن هم با این محاسبات دقیق ما از مجا معلوم مدار سیاهچاله را اشتباه حساب نکنیم و بعدش هم بیا و درستش کن! 

به هر حال من تا جایی که یادم می آید تولد هایم را دوست داشته ام اینکه بهانه ای باشد که لحظاتی لبخند بزنیم و دور هم جمع شویم . حالا که زمان می گذرد فکر کنم نباید به بهانه گذشتن عمر اجازه دهیم عیش مختصرمان خراب شود. حداقل تا زمانی که به قول آرتور کلارک فقید  ،هزینه شمع های کیک تولدمان از هزینه خود کیک بیشتر نشده زیاد لازم نیست نگران جشن  تولدهایمان باشیم.

 البته بعضی هم می گویند این مربوط به قدیم ها بود این فناوری های جدید بین ما فاصله انداخته است اما با اجازه این دوستان با این حرف هم موافق نیستم. من عاشق این فناوری های مجازی هستم . 

بدون آنها چه سخت بود با خبر شدن از حال و احوال هم. شاید اگر همین شبکه های اجتماعی مجازی نبود امروز به دشواری به یاد م یآوردم که آن قدرها هم تنها نیستم و دوستانی دور و نزدیک، دیده و نادیده دارم که برای لحظه ای هم که شده به یاد هم می افتیم و حتی در این روزها که شاد باش گفتن و شنیدن هم حال و حوصله عجیبی می خواهد، می توانیم به یاد هم باشیم . 

این چند روز به شدت مدیون و ممنون دوستانی هستم که به طرق مختلف تولدم را تبریک گفتند. شاید تنها کاری که بتوانم در سپاس انجام دهم تشکر جداگانه ای است که از همه دوستان انجام دهم اما از آنجا که لطف دوستان مثل همیشه شرمنده ام کرده است ممکن است نتوانم به همه پیام های دوستان تک به تک پاسخ دهم از این فرصت استفاده کنم از همه شما تشکر کنم نمی دانید چه لذت نابی است دیدن این همه لطف.ای کاش لایق این همه محبت باشم . برای همه دوستانم شادی و شادکامی آرزو می کنم.


شنیدن صدای کیهان

آیا کیهان ما مکانی ساکت و بی صدا است؟آیا در سکوتی شگفت انگیز است که جهان صحنه های شگفت انگیز و مسحور کننده اش را خلق می کند؟

جنا لوی نظر متفاوتی دارد.

 

جنا لوین استاد فیزیک و ستاره شناسی در کالج برنارد در دانشگاه کلمبیا است . تخصص او تحقیق برروی جهان آغازین ، آشوب و سیاهچاله ها است و در عین حال او نویسنده کتاب های داستانی هم هست. دومین کتابش به نام دیوانه ای که رویای ماشین های تورینگ را می دید “A Madman Dreams of Turing Machinesبرنده جایزه انجمن قلم شده است. او همچنین نویسنده کتب ترویجی علمی نیز هست. او کارشناسی خود را در رشته ستاره شناسی از کالج برنارد و دکترای تخصصی اش را در فیزیک از موسسه فناوری ماساچوست (MIT) دریافت کرده است او همچنین در دانشگاه کمبریج و دانشگاه کالیفرنیا نیز به تدریس پرداخته است.

او در سخنرانی که ماه مارس 2011 در کنفرانس تد ایراد کرد به این پرسش پرداخت که آیا جهان جایی ساکت و آرام است و یا صحنه های بی نظیر خلق شده در فضا دارای صدا های واقعی نیز هستند که بتوانیم آنها را بشنویم . وی در پایان سخنرانی اش سوالات مهم و آینده نگرانه ای را مطرح می کند که اشتیاق بسیاری را به جستجوی آن بر می انگیزد.


این ویدیو را می توانید در سایت تد و یا همین جا ببینید و در ضمن زیر نویس فارسی آن نیز آماده شده است که با انتخاب گزینه فارسی از منوی زیر نویس ها می توانید این سخنرانی را با زیر نویس فارسی مشاهده کنید.

 


موشک آماتوری دانمارکی ها به آستانه فضا سفر کرد

 

سرانجام تلاش گروهی از راکت سازان آماتور دانمارکی جواب داد و تنها یک روز پس از تاریخی که از پیش حدس زده می شد، راکت زیر مداری غیر انتفاعی و آماتوری دانمارکی با موفقیت روز جمعه از سکوی پرتابی که ویژه پرتاب موشکهای بالستیک و مستقر در دریای بالتیک بود به آسمان پرتاب شد.

این پرتاب موفقیت بی نظیری برای افراد غیر حرفه ای بود که قصد دارند موشکهای آماتوری خود را برای پرتاب های زیر مداری به فضا بفرستند... ادامه 

 


آتلانتیس آماده آخرین پرواز

جام جم آنلاین: پس از آنکه شاتل فضایی ایندیور ماموریت 16 روزه خود را با موفقیت به پایان رساند اینک پرونده قطور پروازهای فضایی شاتل ها که با اوج و فرودهای بسیاری همراه بوده است به آخرین فصل خود رسیده است. تنها یک پرواز دیگر تا خاموشی دایمی غرش موتورهای شاتل های فضایی باقی مانده است . شاتل آتلانتیس همان شب که ایندیور فرود آمد به سکوی پرتاب منتقل شد تا برای آخرین پرتاب شاتل ها که با تنها 4 خدمه صورت می گیرد آماده باشد... ادامه