پوريا ناظمی

شگفتی های هلیکس

هلیکس، نام آشنایی برای منجمان آماتور به شمار می رود اما این جرم سالهای طولانی است که توجه اخترشناسان حرفه ای را به خود جلب کرده است.

 

تصویری جدید که تلسکوپ ژاپنی سوبارو،‌در جزایر هاوایی ،‌از سحابی هلیکس،‌ تهیه کرده جزییاتی از دهها هزار هسته دنباله دار مانند غول پیکر را آشکار کرده است که آتش بازی بزرگی درمقیاس کیهانی را رقم زده است.

این تصویر جزییات تازه ای را از بخش داخلی سحابی سیاره نمای هلیکسآشکار می کند این سحابی در فاصله 710سال نوری از ما قرار دارد و هر یک از نقاط در خشانی که در تصویر جدید دیده می شوند ابعدی به اندازه سیاره کوتوله پلوتو دارند.

شکل گیری این ساختارهای دنباله دار مانند یکی از معماهای مربوط به این سحابی بوده است.

هلیکس نمایش دهنده مراحل پایان عمر ستاره ای کم جرم مانند خورشید ما به شمار می رود اگرچه نام سحابی سیاره نما برای آن پیش از آن به کاررفت که ماهیت واقعی انها مشخص شود. در ان هنگام این اجرام در تلسکوپهای کوچک همانند نقاط مه آلودی دیده می شدند و نمایی شبیه به سیارات را به نمایش می گذاشتند و به همین دلیل به نام سحابی های سیاره نما معروف شدند.

این درخش های نورانی که صحنه ای چون یک اتش بازی کیهانی را رقم زده است برخلاف اتش بازیهای معمولی، ناشیاز انفجارنیست. بلکه ناشی از فرآیند بیرون راندن مواد از ستاره در حال مرگ در طی بازه زمانی چند میلیون ساله است. اما اینکه چرا چنین ساختارهای نقطه ای شکل گرفته است معلوم نیست. برخی حدس زده اند ممکن است این ها باقی مانده سیاراتی باشند که زمانیبه دور این ستاره در حال چرخش بوده ند و یا موادی که پساز خروج از ستاره دچار تحول شده اند و این شکل ظاهری را به خود گرفته اند.

بررسی تصویر جدید گرفته شده نشان می دهد که ساختارهای دنباله دار مانندی که در پس این هسته ها شکل گرفته اند ناشی ازخروج مواد گازی از ساختارهای نقطه ای دیده شده در تصویر هستند.

هلیکس یکیاز مورد توجه ترین اجرام غیر ستاره ای برای منجمان آماتور است و نمایی چشمگیر را در پیش علاقمندان تازه کار آسمان می گستراند.