پوريا ناظمی

مقاله نجوم در باره حوادث ژاپن

 

این متن مطلبی است که برای سایت نجوم نوشته بودم 

 

ساکنان سرزمین خورشید تابان و دشت های سپید پوش  ازشکوفه های گیلاس این روزها داغدارند.

آنها که در طول تمدن کهنشان بارها سقوط را تجربه کرده بودند و بارها برخاستن را آزموده بودند بار دیگر با چالشی بی سابقه مواجهند. مردمی که در جنگ جهانی دوم سرزمین مادریشان را چون زمینی سوخته می دیدند اماتوانسته بودند با همتی که بعد ها ضرب المثلی از سخت کوش و دقت و نظم برای جهان شد، جهانی نو بیافرینند بار دیگر در محاصره بلایای طبیعی قرار گرفته اند.

جمعه هفته گذشته بود که جهان یکی از شدیدترین زلزله های تاریخ خود را تجربه کرد. جایی نزدیک جزیره ژاپن، زمین با قدرت مهار نشدنی 8.9 ریشتر لرزید. لرزه ای که اگرخودش به مدد مهندسی ناب ژاپنی ها تلفات زیادی به همراه نیاورد اما امواج خشمگین سونامی اش هزاران کشته برجای گذاشت. 

تصاویر ماهواره ای نشان از عمق فاجعه ای دارند که خود این مردم را نیز شوکه کرده است و این بلا هااگر کم نبود داستان مصیبت ادامه پیدا کرد.

زلزله های شدید باعث شد مجموعه راکتورها هسته ای فوکوشیما با بحران مواجه شوند تا کنون دو انفجار در قلبراکتورهای 1 و 3 گزارش شده و دانشمندان چشمان نگرانشان را به قلب راکتور شماره 2 دوخته اند جایی که دمای هسته راکتور شروع به افزایش کرده است. شهر تا 20 کیلومتری تخلیه شده و مردم مصیبت زده اینک نگران آلودگی رادیو اکتیو نیز هستند. گزارش آلودگی ده ها نفر به مواد رادیو اکتیو تا کنون تایید شده است و برخی نگران تکرار فاجعه ای چون چرنوبیل هستند. طعنه آمیز اینکه بار دیگر ملتیکه بیشترین هزینه را از آلودگی اتمی در جریان جنگ جهانی دوم داده است در معرض خطری مشابه قرار گرفته است.

امااین زلزله مهیب 8.9 ریشتری صنایع فضایی را نیز تحت تاثیر قرار داد . به گزارش اسپیس فلایت ناو تصاویری که ازمرکز کنترل، مرکزفضایی سوکوبا (Tsukuba) منتشر شده است، نشان از واژگون شدن تجهیزات مستقر در این ایستگاه دارد و برخی گزارش ها از احتمال ریزش بخش هایی از سقف خبر می دهد این مرکز 30مایلی شمال شرق، توکیو قرار دارد.

آزانس فضایی ژاپن از پس از حادثه تاکنون هیچ به روز رسانی برروی وب سایت خود انجام نداده است و تنها اعلام کرده که بازدیدهای عمومی از این مرکز به دنبال حادثه روزجمعه تا اطلاع ثانوی لغو شده است.

سخنگویان ناسا اعلام کرده اند مرکزکنترل ماموریتهای فضایی ناسا در هیوستون ایالات متحده نظارت بر دور سنجی آزمایشگاه تحقیقاتی Kibo و محموله H-2 ژاپن که یک بار بر روباتیک است را بر عهده گرفته اند.

امکانات آژانس فضایی ژاپن در سوکوبا علاوه برمرکز کنترل ماموریت های فضایی در بردارنده مرکز تعلیمات فضا نوردی و مرکز پرتاب های فضایی نیز بود.

این مرکز همچنین پایگاهی برای گذراندن مراحل آزمون ماهواره های ژاپنی به شمارمی رود. درحال حاضر فضا پیمای ماموریت رصدتغییرات جهانی که قرار است در پایان سال جاری میلادی به فضا پرتاب شود در این مرکز در حال گذراندن آزمون ها است.

یکی دیگر ازمراکر مهم فضایی ژاپن، کارخانه صنایع سنگین میتسوبیشی است که راکت های H-2A و H-2B را در شهر ناگویا می سازد. این شهر که در جنوب غرب توکیو قرار دارد از مرکز زلزله فاصلهداشته و آسیبی ندیده است.

زلزله روز جمعه امواج شدید سونامی رادر پی داشت. مرکز پرتابهای فضایی ژاپن در جزیره تانگاشیمااز دسترس امواج سونامی در امان ماند و دوربین های پخش زنده این پایگاه نشانی از آسیب های قابل رویت در ساختمان اسمبلی راکت ها و سکوهای پرتاب را نشان نمی دهند.

از سوی دیگر شدت این حادثه به حدی بوده است که بر اساس تحلیل های موجود باعث افزایش سرعت دوران وضعی سیاره زمین و کاهش مدت شبانه روزبه مقدار 1.8 میکرو ثانیه شده است.

نخست وزیر ژاپن این حادثه را بزرگترین فاجعه ژاپن پس از جنگ جهانی دوم می داند اما امیدوار است آنگونه که ژاپن از بار طاقت فرسای جنگ به پا خواست از این بحرانی نیز به سلامت بگذرد.

زلزله ژاپن نشان داد در هیچ جای جهان  ،حتی در مهد فناوری هایی که بیشتر به معجزه شبیه است هم نمی توان از خشم طبیعت در امان بود. اگرچه دانش عمیق ، مدیریت بالا و نظم بی نظیر می تواند در بحران های بزرگ به داد یک ملت برسد. همانگونه که بسیاری معتقدند اگراین بلا در جایی جز ژاپن رخ می داد باید تلفات آن را در ضریب چند ده برابر ضرب می کردیم. 

اما آنچه رانمی توان مهار کرد خشم طبیعت است. زمانی که بعد از حادثه سقوط کلمبیا ، در اولین پرواز شاتل های فضایی به مدار فضانوردی ژاپنی نیز به همراه خدمه به مدار رفت، ایلین کالینز، فرمانده شاتل که به همراه فضا نورد ژاپنی در ارتباط مستقیم با نخست وزیر ژاپن سخن میگفت، به او گوشزد کرد: زمین هنوز زیبا است اما از این بالا می توانیم زخم هایی را که بر پیکر آن وارده کرده ایم ببینیم اگر جلوی این تخریب محیط زیست گرفتهنشود و به طبیعت احترام نگذاریم بلاهای بزرگی در انتظار مااست. 

اینک یکی از آن بلاها بر سرمردمان ژاپن نازل شده است که اتفاقا مردمانی اند که به طبیعت احترام می گذراند. اگر خشم طبیعت با دوستداران خود اینچنین است تصور کنید اینغضب با دشمنان طبیعت چگونه خواهد بود.

این دوران سخت خواهد گذشت. باز هم رهگذران از دیدن قله برف گرفته فوجی یاما به وجد خواهند آمد و بار دیگران درخت های گیلاس در بهاری دیگر شکوفه خواهند زد. اما امروز ژاپن درس نامه ا ی برای بشریت است که اندکی در برابر طبیعت متواضع تر باشد. 

ماهنامه نجوم بروز این فاجعه را به مردمان سرزمین آفتاب تابان و به ویژه جامعه نجوم وفضای این کشور تسلیت میگوید و همچون ایشان منتظر و امیدوار به فردایی است که باران غم ها را خواهد شست.