پوريا ناظمی

نجوم و تولد دوباره در آستانه بهار

 

ماهنامه نجوم در بیستمین سال انتشارش دوباره متولد شد. پس از 20 سال انتشار پیاپی که خود رویدادی بزرگ در فضای نشر ایران به شمار می رود در آخرین شماره سال 1389 نجوم شگفت زده امان کرد و کاری را کرد که باید آن را تولدی دیگر نامید. نجوم نه تنها به همراه نسخه ای از افزونه های دیجیتالی در قالب یک CD منتشر شد که برای اولین بار در این سالهای انتشار به صورت 4 رنگ از زیر چاپ بیرون آمد و این مبارک اتفاقی است که باید آن را تبریک گفت. از این پس نوروز برای دوستان نجوم یادآور این اتفاق خواهد بود اما چرا رنگی شدن این قدر مهم است؟ 

داستان اهمیت و توجه به رنگ و عکس باز می گردد به ماهیت کاری که ما انجام می دهیم و مخاطبی که با او روبرو هستیم. زمانی بود که در غیاب اطلاعات درست و قابل اعتماد شما اگر متنی صحیح را در هر نوع قالبی می ریختید و به دست مخاطب می دادید ، برای او راضی کننده بود او انتخاب دیگری نداشت و محصول شما تنها محصول برای او بود. اما اکنون زمانه تغییر کرده است. امروز به مدد فناوری شگفت انگیزی به نام شبکه ارتباطی و اینترنت و فرزندان خلفش، شبکه های اجتماعی مردم عادی در گوشه و کنار جهان همزمان با خبرنگاران و دیگر خبرگان از رویدادهای جهان و از جمله علم آگاه می شوند آنها دسترسی به محتوایی دارند که روزگاری تصور دست یافتن به آنها محال بود. آنها می توانند خبر را روی اینترنت در لحظه دنبال کنند، تصاویر رویداد را ببینند و در شبکه های اجتماعی نظیر توییتر لحظه به لحظه تحول خبر را دنبال کنند. آنها به محتوای مجلات خارجی و هزاران تولید کننده محتوای چند رسانه ای علمی دسترسی دارند. اینک و در چنین شرایطی چرا باید به سراغ ورق زدن مجله ای کاغذی بیایند؟ 

تنها دلیل می تواند آن باشد که آن مجله همان مطالب را با روایتی جذاب تر و قابل فهم تر برای آنها بیان کند و از آن مهمتر مخاطب با خواندن آن محتوا احساس خستگی  نکنند بلکه احساس کنند عملی مفرح را انجام می دهند. در دنیای پیچیده علم برای روزنامه نگار علمی راهی جز ساده سازی منظقی، توضیح کامل محتوا، ارجاع به سابقه خبر و رویداد و تحلیل و نقد و نگاه به آینده آن وجود ندارد، اما همه این ها اگر درست انجام شود تازه آغاز راه است تازه مخاطب ناچار به انتخاب از بین دهها تولید کننده ای است که محتوای سالم را ارایه می دهند پس اگر بخواهیم در این بازار باقی بمانیم و از آن مهمتر حضورمان  ارزشی داشته باشد چاره ای جز این نداریم که مطالب را برای مخاطب بیاراییم و به یاری ابزارهای جنبی درک آن و انتقال آن را ساده تر کنیم، تصویر، گرافیک، قالب بندی متنوع، جداول داده های مختلف و داده نگاری ها (نمی دانم معادل مناسبی برای اینفو گرافی هست یا نه) ابزاهای امروز روزنامه نگاران علمی هستند و این ابزارهایی است که در قالب سیاه و سپید برای مخاطب عمدتا نوجوان و جوان و آن هم در موضوع مهیج و دنیای رنگارنگی چون نجوم ( و به طور کلی علم) بسیار دشوار است.

رنگی شدن ماهنامه نجوم نه یک انتخاب که یک ضرورت برای بقا و برای مفید بودن بقای آن بود. رویداد مبارکی که با پافشاری سردبیر خلاق مجله، شهاب صقری، حمایت مدیر اجرایی آن خانم رحیمدل و همکاری و مشورت های بی نظیر همکاران تحریریه (به ویژه بابک امین تفرشی، محمد جواد ترابی، شادی حامدی و فاطمه عظیم لو ) اتفاق افتاد. 

البته آنچه باعث خوشحالی است تنها رنگی شدن مجله نیست بلکه روند تغییراتی است که در یک سال گذشته می بینیم. تغییر گرافیک، افزوده شدن بخش های جدید به مجله ، تاکید بر پوشش حوزه های وسیع تر،  تلاش برای ارایه روایت های بهتر و دست اول تر ، توجه به افزونه های الکترونیکی و اینک رنگی شدن ! 

این تازه آغاز راه است ! رنگی شدن به تنهایی به معنی رسیدن به کمال نیست بلکه شرط ادامه حیاتی بود که رخ داد و تنها بستری است که بتوان حرفه ای تر (از دید ژورنالیستی ) برروی آن کار کرد. هنوز هم معتقدم (همانطور که در یادداشت ویژه نامه دویستمین شماره نوشته بودم) تنها برگ برنده ای که نجوم دارد و می تواند برروی آن تکیه کند، تاکید همه جانبه و بدون قید و شرط به اصول ژورنالیسم علمی است. هنوز تا تحقق این آرزو راه طولانی در پیش است که امیدوارم دوستان مجله با موفقیت آن را بپیمایند.

اما از کلیت مجله که بگذریم این شماره از جهت دیگری نیز مهم است و آن ژرفای شماره 205 است. ضمیمه ای کوچک در باره سینمای علمی تخیلی با محوریت برخورد با بیگانه ها.

زحمت این بخش از مجله را دوستان گروه ادبیات گمانه زن کشیدند و بار اصلی زحمت ها بر دوش خانم سمیه کرمی بود،  که جای تشکر فراوان دارد.

مقالات این بخش که مروری سریع بر چند گونه روایت سینمایی از این موضوع است که به نظر من فوق العاده جذاب و خواندنی اند و برای دوستداران سینمای علمی – تخیلی می تواند جذابیتی دو چندان داشته باشد.

در آخر پیشنهاد می کنم اگر این شماره را خواندید نطرتان را و نقدتان را برای تحریریه آن به ایمیل nojum@nojum.ir ارسال کنید تا کسانی که سعی در تولید این محتوا دارند بدانند که خوانندگانشان چه نظری درباره کار آنها دارند.